Bóstwa etruskie

Tematy

gifoland

" />przez te wybory oczywiście:)

http://serwisy.gazeta.pl/nauka/1,37469,2932372.html

pzdr

Julek

A poniżej tekst, żeby nam nie uciekł. Warto jednak zaglądnąć w link, żeby zobaczyć fotki. Test


"GW". Daniel Sukniewicz 23-09-2005,

Odkryto największe cmentarzysko kultury pomorskiej na ziemiach polskich. Dokonali tego archeolodzy z Muzeum w Lęborku

W Trzebiatkowej koło Bytowa badacze odkopali 70 grobów, w których znaleźli 183 urny ze spalonymi szczątkami ludzi, którzy zamieszkiwali ziemie Pojezierza Bytowskiego ok. 400-200 lat przed Chrystusem. - 70 grobów to dużo jak na cmentarzysko kultury pomorskiej. Te zbadane dotychczas miały najwyżej 40 grobów. Albo ta nekropolia była używana przez długi czas, albo w pobliżu była duża osada - mówi Agnieszka Krzysiak - kierowniczka badań, archeolog z Muzeum w Lęborku i Pomorskiej Akademii Pedagogicznej w Słupsku. W czwartek oficjalnie zaprezentowała odkrycie na międzynarodowej konferencji w Lęborku.

- Tym stanowiskiem naprawdę możemy się chwalić. Kilka popielnic jest pokrytych wyjątkową ornamentyką. Mamy zarówno sceny figuralne - np. przedstawienie woźnicy na czterokołowym wozie zaprzęgniętym w parę koni, wokół którego biegną luźne wierzchowce, jak i urny z pełnym wizerunkiem ludzkiej twarzy - z plastycznie uformowanym nosem, metalowymi kolczykami w uszach czy opadającymi na oczy włosami.

Co ciekawe, jeszcze pięć lat temu archeolodzy nie mieli pojęcia o istnieniu cmentarzyska. Prawdopodobnie nigdy by się nie dowiedzieli, że na południowym stoku najwyższego wzniesienia w Trzebiatkowej znajdują się urny sprzed 2,4 tys. lat, gdyby na wiosnę 2001 roku właściciel terenu nie zdecydował się raz na zawsze usunąć kamienie, które przeszkadzały mu w uprawie brukwi.

Co było pod brukwią

Gospodarz zaczął kopać i okazało się, że kamienie to przykrycia kamiennych skrzynek, wewnątrz których znajdują się gliniane naczynia. W dodatku dość nietypowe naczynia.

Rolnik przypuszczał, że natrafił na jakieś poniemieckie rzeczy, które zakopano podczas ucieczki przed Armią Czerwoną. Zawiadomił prasę. Dziennikarze przed opublikowaniem materiału postanowili zasięgnąć opinii konserwatora zabytków, który bezbłędnie rozpoznał, co to za naczynia.

- Okazało się, że właściciel wzgórza odkrył trzy groby skrzynkowe - mówi Agnieszka Krzysiak - a w każdym z nich po kilka popielnic.

Popielnice zostały złożone do ziemi przez lud, któremu archeolodzy nadali nazwę kultury pomorskiej. Jej przedstawiciele mieszkali na ziemiach Pomorza, Wielkopolski i Mazowsza w drugiej połowie I tysiąclecia przed Chrystusem, znacznie wcześniej, niż dotarli tu Germanie i Słowianie. Prawdopodobnie wywodzili się z odłamu kultury łużyckiej - tej, która zasłynęła z budowy Biskupina.

Ludność kultury pomorskiej nie budowała grodów, lecz żyła w osadach otwartych. Zasłynęła jednak głównie z cmentarzysk. Swoich zmarłych palili, a ich szczątki wsypywali do urn. Te z kolei umieszczali w kamiennych skrzynkach, które zakopywali w ziemi.

Ze względu na częste wizerunki twarzy znajdujące się na urnach archeolodzy wysunęli hipotezę, że wywodzą się one od kanop (też miały takie wizerunki), w których Etruskowie chowali szczątki swoich zmarłych w połowie I tysiąclecia przed Chrystusem. Skąd jednak etruskie zdobienia na północy Polski? Mógł się do tego przyczynić handel bursztynem. To dzięki niemu na Pomorze miały szansę dotrzeć idee starożytnej Italii.

Niezwykłe stanowisko

- Gdy po raz pierwszy weszłam na górę, uświadomiłam sobie, że to stanowisko to coś niezwykłego. Założyłam, że musi tu być ponad sto grobów - mówi Agnieszka Krzysiak. Jak widać archeolog niewiele się pomyliła.

Groby znajdowały się bardzo płytko, zaraz pod powierzchnią ziemi, a niektóre płyty - boczne ściany skrzynek - nawet z niej wystawały. W każdym grobie było od jednej do sześciu popielnic. Większość była ornamentowana w dość prosty sposób - nakłuwane otworki czy symetrycznie rozmieszczone ryty w formie jodełek. Czasami ryty były dodatkowo inkrustowane białą masą.

Trzy najbogatsze urny pochodziły z jednego grobu, który archeolodzy odkryli w tym roku. - Był wkopany najgłębiej ze wszystkich i zdecydowanie najbardziej okazały - mówi Agnieszka Krzysiak. W jego pobliżu znaleźliśmy żarno, a w środku cztery urny, z których trzy miały przedstawienia twarzy. Dodatkowo na jednej z nich artysta wyrył scenę przedstawiającą jeźdźca na koniu, dzierżącego w dłoniach dwa oszczepy. W miejscu głowy ma okrąg z promieniami - prawdopodobnie Słońce lub inne ciało niebieskie. - W pierwszej chwili żartowaliśmy, że ten człowiek był kudłaty, ale bardziej prawdopodobne jest, że wizerunek nawiązuje do kultu solarnego - mówi Krzysiak. Czyżby więc w urnie spoczęły prochy kogoś na tyle ważnego, że współcześni mu utożsamiali go z bóstwem? Ta zagadka pozostaje otwarta dla osób badających kulturę pomorską.

Nasze dzisiejsze wyobrażenia są głęboko zakorzenione w przeszłości. Wiele wieków temu populacja tych zwierząt była bardzo duża i napotkać się można było na nie prawie w każdej części świata. A więc chcąc nie chcąc musiały stać się trwałym elementem kultury ludzkiej, którą widzimy w ogromnej liczbie ludowych przysłów, w mitach, religijnych podaniach, a także jako element sztuki. No i tak, jest zbiór cech, które można przypisać wilkowi:

+ dzikość, nieokiełznanie, pełna wolność, brak podporządkowania się, niechęć do niewoli, stały, niezmienny charakter:

"Choćbyś życie swe włożył w wilka wychowanie, szkoda trudu; wilk wilkiem i tak pozostanie."
"Ciągnie wilka do lasu."
"Czym byś wilka nie karmił, zawsze na las spogląda."
"Koń na żelazo, lew na ogień, wilk na powróz nieradzi nacierają."

Nie są to cechy jednoznacznie złe. Niedawno natknąłem się w jednej z książek na słowo "widuhudaR" co w Futharku (piśmie runicznym Skandynawów) oznacza "Pies leśny" (czyli wilk). Było to równocześnie imię męskie. Można więc się domyślać, że zwierzęta te reprezentowały też zbiór takich cech, który był mile widziany u skandynawskiego (tudzież wikińskiego) mężczyzny =)

+ zbiór cech jednoznacznie negatywnych: tutaj wilk występuje jako zabójca, wróg, istota przebiegła, utożsamia zło, coś czego należy się bać i przed czym należy się przestrzegać:

"Chcesz mięso jeść, idź za wilkiem ogon nosić."
"Nosił wilk razy kilka ponieśli i wilka"
"Człowiek człowiekowi wilkiem."
"Litość dla wilków jest niesprawiedliwością wobec owiec."
"Nie wywołuj wilka z lasu."
"Ten, kto ma wilka i lisa sąsiada, nie zawsze z czasem sypia i dojada."

W Starym i Nowym Testamencie wilk jest przyrównywany do grzechu, Szatana.
Księga Rodzaju: "Beniamin – wilk drapieżny, co rano rozrywa zdobycz, a wieczorem rozdziela łupy" (Rdz 49,27).
W Nowym Testamencie Jezus mówi: "Strzeżcie się fałszywych proroków, którzy przychodzą do was w owczej skórze, a wewnątrz są drapieżnymi wilkami" (Mt 7,18) oraz "Oto Ja was posyłam jako owce między wilki" (Mt 10,26).
W mitologii greckiej wilk również pokazywany jest jako bezlitosny zabójca, istota zła. Już na innym forum podawałem przykład króla Likaona zamienionego przez Zeusa za karę w wilka. Likaon jest przedstawiany w tym przypadku jako osoba pyszna, niemoralna i pozbawiona szacunku dla bóstw.
W mitologii skandynawskiej pojawia się postać Fenrira (tudzież Fenrisa), wilka, który uwolniony z okowów ma pożreć boga Odyna i doprowadzić do "zmierzchu bogów", czyli Ragnaroku.
W sposób zgoła odmienny wilka przedstawiają Rzymianie. To właśnie wilczyca wykarmiła Romulusa i Remusa, założycieli Rzymu. Jest on więc ukazywany w pozytywnym świetle, podkreślając, że właśnie z wilczego mleka wyrósł naród Etrusków. U Wilczycy podkreśla się jej cechy macierzyńskie. Mężczyźni spoglądają na wilka jak na symbol męstwa i odwagi.
Można byłoby się też rozpisywać na temat mitologii celtyckiej i rodzimej nam słowiańskiej, ale nie wniosłoby to wiele nowego do tego tematu.

Generalnie można podstawy niechęci sprowadzić do tego co powiedział Verdan. Wilk jest zły, bo dobiera nam się do naszej hodowli, stanowi niebezpieczeństwo w lesie itd. Należy jednak pamiętać, że jest on istotnym elementem związanym z wyobrażeniami religijnymi i ludowymi. Wykorzystywano go do przedstawiania pewnych zjawisk, nauczania prawd, moralizowania. A kto lepiej by się nadawał do bycia 'tym złym', niż wilk, który prawie każdego dnia podkrada nam się do chałupy i sieje spustoszenie?



Powered by MyScript